About the Oude Kerk

The Oude Kerk, in the middle of the historic city centre, is a place for contemporary art and Amsterdam’s oldest building.

Over the centuries, the church grew from a small wooden chapel (circa 1250) to an extensive hall church (circa 1570). Today, the building is considered an important (inter)national monument. The Oude Kerk invites artists to create new works exclusively for this location. The programme connects past, present and future through the interplay of ancient heritage and contemporary art. The new works artists and musicians create here offer new perspectives on history, the world around us, and the future.

20211216 Oude Kerk 7146 LWRES 2
Oude Kerk 2 LOWRES 2

A short history

Wooden chapel on a levee
Where the River Amstel culminated in the River IJ, it would deposit clay sediment, creating mounds or levees. In the 13th century, the city’s first inhabitants built a church on one such spot, which also served as a cemetery. The church has since become one of Amsterdam’s most impressive monuments.

Sint Nicolaaskerk becomes Oude Kerk

The building became the Sint Nicolaaskerk (Saint Nicholas Church) on 17 September 1306, when the Bishop of Utrecht consecrated it to Saint Nicholas, the patron saint of sailors. However, by the 1400s, a new church was needed as the city expanded and its population grew. In 1409, the Nieuwe Kerk (New Church) was consecrated on Dam Square. The Sint Nicolaaskerk thus became locally known as the Oude Kerk (Old Church). The building has been expanded over the centuries, including in 1552 with the addition of the Lady Chapel, above which are the stained-glass windows.

Iconoclasm destroys interior

The Oude Kerk is one of Europe’s most important Reformation monuments. Its austere interior reflects its dramatic change from a Catholic to a Protestant place of worship. The church was devastated during the iconoclasm of the Beeldenstorm and later the Alteratie (Alteration) of Amsterdam, when the Catholic city council was desposed on 26 May 1578. Statues were smashed, altars removed, images painted over, and ceremonial silver was stolen or melted down. The text on the choir screen refers to the Alteratie and bears witness to this historic revolt. It translates as ‘The misuse, gradually brought into God’s church, was here again undone in the year seventy-eight.’ The church was now for preaching, and Catholic Mass became a thing of the past. Protestant worship still takes place at the Oude Kerk on Sunday mornings.

Connection to world history

Oude Kerk’s history coincides, to some extent, with the Netherlands’ colonial past. Thanks in part to the profits of large trading companies in the Golden Age, the church could survive, prosper and expand. Of the estimated 60,000 people buried at the Oude Kerk, we have so far found one enslaved man: Jacob Beeldsnyder. Conversely, stained-glass windows, tombstones and panels immortalise the names and coats of arms of various families involved in slavery and exploitation. The Oude Kerk is thus a poignant reminder of a painful part of history, which we continue to address, especially in our art commissions.

Final resting place of many renowned Amsterdammers

The Oude Kerk has about two thousand tombstones. Some mark actual graves; the rest are commemorative monuments for significant historical persons. For example, Admiral Jacob van Heemskerck, who died in a naval battle with the Spanish fleet off Gibraltar in 1607. The Oude Kerk’s most famous grave belongs to Saskia van Uylenburgh (1612–1642), Rembrandt’s wife. The church’s funerary monuments have been a tourist attraction since as early as the 17th century. Recent historical research shows that around 60,000 people are buried at the Oude Kerk.

Meeting place

The Oude Kerk has long been more than just a church. Besides its religious significance, the church has always been a vital part of Amsterdam’s social environment. Fishermen would mend their nets and sails here. For centuries, the most important city papers were kept in the Iron Chapel and countless lovers signed their marriage certificates in the Oude Kerk. The church was a place for trade and concerts and still has this versatile social function. The Oude Kerk is a lively meeting place in the heart of Amsterdam.

Contemporary art

The Oude Kerk invites artists and musicians to create new works in relation to the building’s history. We award two large art commissions annually to leading artists. An installation can adapt to the space or contrast with the historic environment. The commissioned works of art form the starting point for themed programmes, such as the music series Silence, Monuments, Playing the Cathedral and the series Come Closer. We also organise lectures, performances and theatrical explorations.

010097005448

Sint Nicolaaskerk wordt Oude Kerk
Op 17 september 1306 wijdde de Bisschop van Utrecht de kerk tot Sint Nicolaaskerk: de kerk kreeg de naam van de beschermheilige van de zeelieden. Toen de stad groter werd en het aantal inwoners groeide, ontstond er behoefte aan een nieuwe kerk. In 1409 werd aan de Dam de Nieuwe Kerk gewijd. In de volksmond ging de Sint-Nicolaaskerk daarna de Oude Kerk heten. Het gebouw is in de loop van de eeuwen steeds verder uitgebreid, onder meer in 1552 met de Mariakapel waar zich de gebrandschilderde ramen bevinden.

Beeldenstorm verwoest interieur

De Oude Kerk is een van de belangrijkste monumenten van de Beeldenstorm in Nederland en Europa. Het sobere interieur weerspiegelt de ingrijpende omwenteling van katholieke naar protestantse kerk. Tijdens de Beeldenstorm en later de Alteratie van Amsterdam (op 26 mei 1578 werd het katholieke stadsbestuur aan de dijk gezet) vond in de kerk een ingrijpende versobering plaats. Beelden werden kapotgeslagen, altaren verwijderd, gewelfschilderingen overgeschilderd en het ceremonieel zilver werd geroofd of omgesmolten. De tekst op het koorhek getuigt van deze historische revolte. Er staat: ‘Het misbruik, in godes kerk allengskens ingebracht, is hier weer afgedaan in het jaar zeventig en acht.’ In de kerk werd voortaan in de volkstaal gepreekt, de latijnse mis was verleden tijd. Tot op de dag van vandaag is de Oude Kerk op zondagochtend in gebruik voor de protestantse eredienst.

Verbonden met de wereldgeschiedenis

De geschiedenis van de Oude Kerk valt deels samen met het koloniale verleden van Nederland. De kerk kon bestaan, floreren en uitbreiden mede dankzij de opbrengsten van de grote handelsmaatschappijen in de Gouden Eeuw. Onder de naar schatting 60.000 mensen die in de Oude Kerk begraven liggen, hebben we tot nu toe één tot slaaf gemaakte man gevonden: Jacob Beeldsnyder. Daar staat tegenover dat op gebrandschilderde ramen, grafstenen en panelen de namen en wapenschilden van diverse families zijn vereeuwigd waarvan een aantal betrokken was bij slavernij en uitbuiting. Zo herinnert de Oude Kerk aan een pijnlijk deel van de geschiedenis, voor ons een doorlopend onderwerp van reflectie. Het krijgt onder meer aandacht in onze kunstopdrachten.

Vele bijzondere Amsterdammers begraven

In de Oude Kerk zijn sinds de dertiende eeuw tot 1865 circa 60.000 mensen onder meer dan 2.000 grafzerken begraven. Onder hen zijn burgemeesters, rijke handelaren, zeevaarders en kunstenaars. Een van de beroemdste graven is dat van Saskia Uylenburgh (1612-1642), Rembrandts eerste vrouw en muze. Je
vindt haar graf vlakbij het (kleine) transeptorgel. In de kooromgang vind je grafzerk 99 van Nederlands’ bekendste componist Jan Pieterszoon Sweelinck (1561-1621) die tijdens zijn leven aan de Oude Kerk verbonden was als stadsorganist. Een ander bijzonder graf is dat van Jacob Matroos Beeldsnijder in de Mariakapel; voor zover we nu weten is hij is de enige zwarte persoon die in de Oude Kerk begraven was. Hij was de zoon van een hoge ambtenaar in Suriname en een tot slaaf gemaakte vrouw. Jacob en zijn moeder waren eigendom van zijn vader, maar werden in 1781 door hem vrijgemaakt. Zijn levensverhaal verbindt de geschiedenis van de Oude Kerk met de Afrikaanse diaspora in Europa. Naast graven zie je in de kerk ook rijk versierde grafmonumenten. Bijvoorbeeld van de Nederlandse zeevaarder Jacob van Heemskerck die het leven liet in de zeeslag met de Spaanse vloot bij Gibraltar. Beroemd is hij verder onder meer door zijn overwintering met Willem Barentsz op Nova Zembla in 1597.

Ontmoetingsplek

De Oude Kerk was en is meer dan alleen een kerk. Naast de religieuze functie had de kerk steeds een belangrijke rol in het stedelijke en maatschappelijke leven. Vissers boetten er hun netten en zeelieden maakten er hun zeilen; de kerk was een plek voor handel en concertbezoek. Eeuwenlang werden de belangrijkste stadspapieren bewaard in de IJzeren kapel en talloze geliefden tekenden in de Oude Kerk hun huwelijksakte. Die veelzijdige, sociale functie heeft het gebouw nog steeds. De Oude Kerk is een levendige ontmoetingsplek in het hart van Amsterdam.

Hedendaagse kunst

Kunstenaars en musici maken op uitnodiging van de Oude Kerk nieuw werk dat een relatie aangaat met de geschiedenis van deze plek. Jaarlijks verstrekken we twee grote kunstopdrachten aan toonaangevende kunstenaars. Een installatie kan zich voegen naar de ruimte of juist contrasteren met de historische omgeving. De kunstinstallaties vormen op hun beurt het vertrekpunt voor programmareeksen, zoals de muziekseries Silence, Monuments, Playing the Cathedral en de performance serie Come Closer.

010097007251 1

Verbonden met de wereldgeschiedenis
De geschiedenis van de Oude Kerk valt deels samen met het koloniale verleden van Nederland. De kerk kon bestaan, floreren en uitbreiden mede dankzij de opbrengsten van de grote handelsmaatschappijen in de Gouden Eeuw. Onder de naar schatting 60.000 mensen die in de Oude Kerk begraven liggen, hebben we tot nu toe één tot slaaf gemaakte man gevonden: Jacob Beeldsnyder. Daar staat tegenover dat op gebrandschilderde ramen, grafstenen en panelen de namen en wapenschilden van diverse families zijn vereeuwigd waarvan een aantal betrokken was bij slavernij en uitbuiting. Zo herinnert de Oude Kerk aan een pijnlijk deel van de geschiedenis, voor ons een doorlopend onderwerp van reflectie. Het krijgt onder meer aandacht in onze kunstopdrachten.

Vele bijzondere Amsterdammers begraven

In de Oude Kerk zijn sinds de dertiende eeuw tot 1865 circa 60.000 mensen onder meer dan 2.000 grafzerken begraven. Onder hen zijn burgemeesters, rijke handelaren, zeevaarders en kunstenaars. Een van de beroemdste graven is dat van Saskia Uylenburgh (1612-1642), Rembrandts eerste vrouw en muze. Jevindt haar graf vlakbij het (kleine) transeptorgel. In de kooromgang vind je grafzerk 99 van Nederlands’ bekendste componist Jan Pieterszoon Sweelinck (1561-1621) die tijdens zijn leven aan de Oude Kerk verbonden was als stadsorganist. Een ander bijzonder graf is dat van Jacob Matroos Beeldsnijder in de Mariakapel; voor zover we nu weten is hij is de enige zwarte persoon die in de Oude Kerk begraven was. Hij was de zoon van een hoge ambtenaar in Suriname en een tot slaaf gemaakte vrouw. Jacob en zijn moeder waren eigendom van zijn vader, maar werden in 1781 door hem vrijgemaakt. Zijn levensverhaal verbindt de geschiedenis van de Oude Kerk met de Afrikaanse diaspora in Europa. Naast graven zie je in de kerk ook rijk versierde grafmonumenten. Bijvoorbeeld van de Nederlandse zeevaarder Jacob van Heemskerck die het leven liet in de zeeslag met de Spaanse vloot bij Gibraltar. Beroemd is hij verder onder meer door zijn overwintering met Willem Barentsz op Nova Zembla in 1597.'

Ontmoetingsplek

De Oude Kerk was en is meer dan alleen een kerk. Naast de religieuze functie had de kerk steeds een belangrijke rol in het stedelijke en maatschappelijke leven. Vissers boetten er hun netten en zeelieden maakten er hun zeilen; de kerk was een plek voor handel en concertbezoek. Eeuwenlang werden de belangrijkste stadspapieren bewaard in de IJzeren kapel en talloze geliefden tekenden in de Oude Kerk hun huwelijksakte. Die veelzijdige, sociale functie heeft het gebouw nog steeds. De Oude Kerk is een levendige ontmoetingsplek in het hart van Amsterdam.

Hedendaagse kunst

Kunstenaars en musici maken op uitnodiging van de Oude Kerk nieuw werk dat een relatie aangaat met de geschiedenis van deze plek. Jaarlijks verstrekken we twee grote kunstopdrachten aan toonaangevende kunstenaars. Een installatie kan zich voegen naar de ruimte of juist contrasteren met de historische omgeving. De kunstinstallaties vormen op hun beurt het vertrekpunt voor programmareeksen, zoals de muziekseries Silence, Monuments, Playing the Cathedral en de performance serie Come Closer.