restauratie spiegelkamer


geschiedenis in het kort
De Spiegelkamer heeft door de tijd heen verschillende functies gekend. Voor de zestiende eeuw was het onderdeel van de sacristie en later was het de plek waar de commissarissen van huwelijkse zaken kantoor hielden. In die periode ging onder andere Rembrandt van Rijn er samen met Saskia van Uylenburgh in ondertrouw. De kamer is net als de kerkruimte een mengeling van elementen uit verschillende tijdperken die nooit tegelijkertijd hebben bestaan.

Het behang is vervaardigd rond ca. 1760 – 1770, net als het houtsnijwerk met schelpmotief en de grote spiegel met vergulde lijst. Hoe de kamer er vóór die tijd uitzag, is niet bekend. Soortgelijke behangsels met grote kleurrijke bloem- en vogelmotieven op een lichtblauwe achtergrond waren in 18e eeuwse huizen veel aanwezig. Slechts een klein aantal daarvan is aan ons overgeleverd. Opmerkelijk aan het behang in de Spiegelkamer is het gebruik van bladzilver en bladgoud. In een aantal bloemen is het hart, of de hele bloem eerst voorzien van bladmetaal (goud of zilver) en daaroverheen is met transparante lakken de detaillering van de bloem geschilderd. Naast het gebruik van bladmetaal is het verder opvallend dat op dit behang de bloemen niet bevestigd zijn aan omhooglopende ranken, maar dat de ranken los verspreid over het oppervlak zijn aangebracht. De bloemen zelf zijn grotendeels realistisch en natuurgetrouw geschilderd. Ze zijn goed determineerbaar. Zo zijn onder andere keizerskronen, primula’s, tulpen, rozen en oost-indische kers herkenbaar. De bladeren van de ranken waaraan de bloemen bevestigd zijn – komen ‘botanisch’ niet overeen met het blad dat bij deze bloemen hoort. Voor de bladeren is een combinatie gemaakt tussen verschillende bladvormen die geïnspireerd zijn op onder andere acanthus, klimop en lathyrus.

restauratie
Voor aanvang van de restauratie is er uitgebreid onderzoek gedaan door restauratie-architect Ben Massop en Ruth Jongsma (Bureau voor Kleuronderzoek & Restauratie) naar de achtergrond en staat van het beschilderd behang. De onderzoekers hebben tijdens de inventarisatie gebruik kunnen maken van de kennis en ervaring die zij hebben opgedaan bij eerdere restauraties van soortgelijke kamerbehangsels, waaronder een bloemenbehangsel in de Trompenburgh in ’s Gravenland.

Het restauratieproces begon met het stofvrij maken van de doeken waarna ze van de muur zijn verwijderd. De dragers van de doeken (oude frames) zijn vervangen door nieuwe dragers. Binnenkort worden andere noodzakelijke conserveringswerkzaamheden uitgevoerd: het herstel van de loszittende stukjes doek en scheurtjes rondom de deuren. Op de deur van de schouwwand zijn letters in het doek gekrast, die worden gevuld en geretoucheerd. Het hele oppervlak zal van loszittend stof worden ontdaan. Daarnaast worden ook structurele conserveringswerkzaamheden worden uitgevoerd. Alle doeken aan de wanden en deuren zullen op spanning worden gebracht. Hiertoe moet het lijstwerk aan de boven en onderzijde langs het behang worden weggenomen. De bespanning zal na de behandeling weer vlak voor het plaatmateriaal op de wanden hangen. Vervolgens worden er ook esthetische verbeteringen gedaan: naast het verwijderen van het losse stof zal ook het aangekoekte stof op het oppervlak verwijderd worden. Ook oude overschilderingen worden aangepakt.

In de Spiegelkamer zelf is voldoende ruimte om de stukken volgens plan te behandelen. Zo blijft het object in de oorspronkelijke omgeving. De restauratie vindt in het openbaar plaats en kan worden bijgewoond door publiek.

De restauratie kan worden uitgevoerd dankzij de ruimhartige steun van: De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Zabawas, Gravin van Bylandt Stichting, BrankGiroLoterij, Diorapthe.