silence #36: different trains

5 mei 2022

De Oude Kerk is op de vroege ochtend een bijzondere oase in de stad, met een enerverende zonsopkomst door de hoge kerkvensters. Op dit vroege uur klinkt maandelijks het muziekprogramma Silence, een tegengeluid in de vaak hectische binnenstad. Vandaag klinkt een bijzondere editie van Silence op Bevrijdingsdag: 5 mei 2022, 77 jaar na de bevrijding van Nederland.

programma
In 1988 schreef Steve Reich (New York, 1936) het driedelige ‘Different trains’ voor het Kronos Quartet. De titel verwijst naar een eenvoudige maar krachtige tegenstelling: een joodse jongen, Steve Reich, reist tussen 1939 en 1942 heen en weer tussen New York en Los Angeles en realiseert zich vele jaren later: had hij in diezelfde periode als Joodse jongen in Europa gewoond, dan had hij op andere treinen en naar andere bestemmingen gereden. In de compositie klinken klankverwijzingen naar treinen en luchtaanvallen, frases van tekst, synchroon met muzikale thema’s in het strijkkwartet. In de Oude Kerk klinkt Different Trains zonder filmtrack, in de leegte van de grootse en tegelijkertijd intieme kerkruimte. Different Trains wordt voorafgegaan door het 8ste strijkkwartet van Dmitri Sjostakovitsj. Sjostakovitsj draagt het werk op ‘aan de slachtoffers van het fascisme en de oorlog’. Hij maakte hiermee volgens ingewijden tevens een verwijzing naar alle slachtoffers van totalitarisme, en verwees indirect ook naar zichzelf. Hij stond op dat moment als vooraanstaand componist onder zeer grote van de Russische autoriteiten en zou hebben overwogen een einde te maken aan zijn leven.

de musici
Het Mondriaan Kwartet bestaat sinds 1982 en legt zich al jaren wereldwijd toe op het avontuurlijke kwartet-repertoire, met een zwaartepunt van 20ste en 21ste-eeuwse muziek. Talloze componisten droegen werken op aan het Mondriaan Kwartet, Meer dan 100 composities werden opgedragen aan het Mondriaan Kwartet, waaronder John Cage, Iannis Xenakis, Luca Francesconi, Paul Termos en Guus Janssen. Bij het Mondriaan Kwartet veranderen grenzen gecomponeerde en geïmproviseerde muziek, jazz en pop. Het kwartet zocht veelvuldig samenwerkingsverbanden met film, theater, dans en literatuur en speelde op festivals over de gehele wereld.

programma
Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975)
Strijkkwartet nr. 8 in c
I Largo
II Allegro molto
III Allegretto
IV Largo
V Largo

Steve Reich (1936)
Different Trains
I America – Before the War
II Europe – During the War
III After the War

muziek in de oude kerk
De Oude Kerk is naast het oudste gebouw van Amsterdam ook de oudste muziektempel van de stad. Het is een plek waar al ruim 700 jaar muzikale tradities ontstaan, worden doorgegeven en vernieuwd. De ochtendserie Silence brengt altijd muzikale verrassingen op de eerste vrijdag van de maand. In de zaterdagavondserie Monuments spelen vooraanstaande organisten uit binnen- en buitenland muziek van componisten in wiens oeuvre het orgel een centrale plaats inneemt. Playing the Cathedral is een residentie-programma en festival waarin (inter)nationaal vermaarde musici uitgenodigd worden speciaal voor de kerkruimte nieuw werk te maken. Zo hoor je in de Oude Kerk gekende meesterwerken op nieuwe manieren en pionierswerken van levende legendes.

donderdag 5 mei 2022, 8:00 uur
*(in verband met Bevrijdingsdag vindt deze speciale editie van Silence plaats op een donderdag in plaats van de eerste vrijdag van de maand)

De concertserie Silence wordt ondersteund door het Fonds Podiumkunsten. Het concert wordt mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams 4 en 5 Mei Comité.


Foto: Maarten Nauw


Delen