over oude kerk

Laurence Ostyn Nieuws


In 2016 werd de Oude Kerk op de Amsterdamse wallen officieel een museum.Door het samenbrengen van hedendaagse kunst en erfgoed voegt de Oude Kerk nieuwe pagina’s toe aan onze (kunst)geschiedenis.Ze realiseert kunstenaars ideeën op een schaal die in Nederland niet eerder werd getoond. Daarmee is de Oude Kerk een van de grootste opdrachtgevers aan kunstenaars van dit moment. Op grond van haar erfgoed, een in 1306 gewijde kerk waar kunst en gedachtenvorming van dagelijks belang waren, neemt de Oude Kerk identiteit en collectief geheugen als uitgangspunten voor haar programma’s. Met dit programma wil zij onze snel veranderende maatschappij aanzetten tot reflectie en discussie. Na een omvangrijke restauratie tussen 1955 en 2013 profileert de Oude Kerk zich daarom als historisch monument met hedendaagse kunst. De Oude Kerk is daarnaast nog steeds een actief godshuis.

In drie jaar tijd groeide de Oude Kerk uit tot een ambitieuze opdrachtgever van internationale kunstenaars waaronder: Julianne Schwarz (2013), Tony Oursler (2014), Taturo Atzu (2015), Germaine Kruip (2015), Michael Borremans, Muntean/Rosenblum, Stan Brakhage e.a. (2016), Marinus Boezem (2016), Sarah van Sonsbeeck (2017), Iswanto Hartono (2017), Christian Boltanski (2017), Giorgio Andreotta Calò voor uitzonderlijke projecten met een bijzondere relatie tot de historische locatie. Van radicale ingrepen tot respectvol eerbetoon. De Oude Kerk onderscheidt zich dan ook in hoge mate van wat elders in de stad gebeurt, zowel op het gebied van hedendaagse kunst als op dat van historisch erfgoed.

samenspel historie en hedendaags
Met het hedendaagse kunstprogramma, waarin de nadruk ligt op interhistoriciteit(tijden met elkaar in verbinding stellend), onderzoekt de Oude Kerk de vroegere, huidige en toekomstige culturele betekenissen van de Oude Kerk en haar dynamische omgeving als pars pro toto voor onze maatschappij. De geschiedenis, cultuurhistorische waarden en architectuur van de Oude Kerk worden daarbij beschouwd als een constante; de kunst vormt het discontinue aspect dat bevraagt en heroverweegt. In de Oude Kerk werken kunsthistorici en historici samen aan spraakmakende en impactvolle presentaties.

restaureren erfgoed
Elk jaar dragen intensieve onderhouds- en restauratieprogramma’s bij aan het behoud van dit eeuwenoude monument. Op 11 mei wordt de restauratie van het orgel voltooid, en wordt het Vater-Müller Orgel (1726) feestelijk in gebruik genomen met een groot benefietgala voor 1000 mensen waar Philip Glass en Nicolas Jaar het orgel weer voor het eerst laten klinken. Door de eenmalige gift vanuit het rijk is het in 2018/19 mogelijk een aantal belangrijke restauraties uit te voeren in het interieur van de Oude Kerk, zoals het restaureren van kerkbanken, beschilderd behang en voorportalen. Vanaf 2018 zijn ook een aantal zijruimtes die niet eerder open waren voor publiek ontsloten. Hier vind je een greep uit de collectie van de Oude Kerk. Een aantal schilderijen is onlangs gerestaureerd en zijn sinds lange tijd weer te zien in deze vaste presentatie met de titel Meer Oude Kerk.

immateriële collectie
De collectie van ca. 3000 objecten wordt jaarlijks aangevuld met de immateriële werken van de kunstenaars die er exposeren. Zoals het werk ‘Gothic Gestures’van Marinus Boezem. Een 10 bij 10 meter linnen kleed waarop gedurende de expositie in 2016 ca. 40 dames uit de buurt de plattegrond van de Oude Kerk op borduurden. Of de performance ‘The Entrance’van Germaine Kruip, die vorm kreeg als geluidswerk op het Grote Orgel vlak voor de omvangrijke restauratie.
Meerstemmigheid is een streven, waarbij de collectie en het monument niet als vaststaand gegeven worden beschouwd, maar als entiteit waar ook vandaag op aangevuld kan worden. Verhalen van o.a. buurtbewoners, kerkgangers, sexwerkers, mensen uit niet-Westerse culturen en Amsterdammers worden regelmatig opgetekend en toegevoegd aan de collectie.

meerstemmig programma
Elk jaar presenteert de Oude Kerk twee in schaal omvangrijke tentoonstellingen:

  • zomer (mei-augustus) rondom het concept van tijd
  • winter (november-april) rondom het concept van ruimte

Elke eerste vrijdag van de maand klinkt in de vroege ochtend van 8-9 uur muziek in de concertserie met de titel Silence. Componisten, geluidskunstenaars en musici worden door curator-muziek Jacob Lekkerkerker uitgedaagd om nieuw werk te maken dat resoneert in het eeuwenoude gebouw.

Een intensief publiek programma met kringgesprekken, performances en filmavonden bevraagt de huidige betekenis van erfgoed. Het programma Come Closertoont recent werk van jonge, vaak lokale kunstenaars en performers in relatie tot het werk dat op dat moment in de kerk wordt getoond. Radna Rumping is curator van dit programma. Centrale gedachte daarbij is het feit dat de Oude Kerk met haar bijna 8 eeuwen geschiedenis niet in tijd bevroren is, maar dat de geschiedenis ook nu wordt gemaakt. Onze tijd telt op bij de eeuwenoude historie en laat nieuwe verhalen, herinneringen en wellicht mythes achter. Omdat de kerk een pars pro toto blijkt voor gevoeligheden in de maatschappij, kunnen de projecten in de Oude Kerk regelmatig rekenen op bewogen meningen uit de samenleving. Het is steeds de uitdaging om vanuit hier tot een betekenisvol gesprek te komen over de wereld om ons heen.

publiek
Jaarlijks worden ca 150.000 bezoekers ontvangen, waarvan grofweg de helft uit het buitenland komt en de andere helft uit Nederland en Amsterdam. Daarmee is de Oude Kerk nummer 10 op de lijst van musea in Amsterdam. De tentoonstellingen en het publieksprogramma trekken een overwegend nationaal en lokaal publiek.
De Oude Kerk wordt structureel ondersteund in het Kunstenplan van de stad Amsterdam. Voor onderhoud van dit Europese- en Rijksmonument wordt zij ondersteund door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Daarnaast rekent ze op projectbijdragen van fondsen, sponsoren en particulieren. De Oude Kerk is een culturele ANBI Toegang tot de Oude Kerk is in 2018 12 euro. De museumjaarkaart is geldig bij alle tentoonstellingen.

over jacqueline grandjean
Jacqueline Grandjean (Nijmegen 1968) is sinds 2012 directeur en curator van de Oude Kerk. Zij studeerde mediastudies en kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, was freelance curator en later artistiek directeur van een bureau voor culturele innovatie. Van 2008 tot 2012 was zij oprichter van Huize Frankendael in Amsterdam Oost. Ze ontwikkelde dit historische huis tot buitenhuis voor actuele kunst. Grandjean ziet het als haar missie om heden en verleden met elkaar in verbinding te brengen door zowel erfgoed als hedendaagse cultuur samen te brengen en ter discussie te stellen: “De kracht van kunst in de Oude Kerk is om tijd en ruimte te bezien vanuit zowel historisch als hedendaags perspectief. Het programma biedt zowel de kunstenaar als de bezoeker mogelijkheden om culturele betekenis te onderzoeken. Hedendaagse kunst is het erfgoed van de toekomst.”


Delen