Amal

Amal Alhaag: Barmhartigheid & Andere Kwalen – Een bericht uit Marseille

Rene Boer



Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Voorbij Rollende Ogen
Kussende tanden en
Tetterende Lippen…
… is dit de plek waar je gaat nadenken over barmhartigheid? Ergens op het kruispunt tussen het einde van het alfabet, de hoek bij Musee Des Civilisation de L’europe et de la Méditerranée en de Middellandse zee, krijg ik de kans om de relatie met mijn stiefvaderland Europa, de levensbeschrijvingen van migranten en de golf van barmhartigheid en ontkoppeling die onze tijdlijn en realiteit overspoelt binnen #FORTEU – het fort van buitensluitende gemilitariseerde grenzen – te heroverwegen. Is, in tijden van aanvallen op de Boerkini en migranten zonder papieren die kamperen in de straten van Parijs, compassie misschien slechts een pleister om de open wonden van Europa te bedekken?

Dagelijks worden we herinnerd aan het vurige anti-migrant, anti-vluchteling, anti-zwart, anti-moslim sentiment en de woede die de Europese grenzen en politiek (opnieuw) aan het bepalen zijn. Hoe kan de ‘feminist’, de kleurling, de vluchteling, de anders-georiënteerde en de moslim in de hitte van dit vuur tegenwicht bieden aan barmhartigheid en andere kwalen zoals tolerantie?

africa is coming-1

Ik wordt afgeleid en ingenomen door de schilderachtige architectuur aan de kust van Marseille, die tegen iedereen die een kijkje in haar hart neemt iets anders zegt. Voor de een is het een verbeelding van eeuwenoude symbolen van geromantiseerde beschavingen, een aandenken aan hetgeen Europa weer groots zou kunnen maken. Voor de ander zijn het niet meer dan pittoreske koloniale forten, het thuis van Brutalistische gebouwen en boze Franse hip hop.

Suprême NTM – That’s My People

Marseille herinnert me eraan dat de oude Europese longen vol zitten met het giftige koloniale drab dat zich vastgezet heeft in iedere laag van onze samenleving, van Zweden tot Italië, Bulgarije tot Ierland. Het aanhoudende gehoest heeft een tolerantie ontwikkeld voor angstpolitiek en voortdurende onrechtvaardigheid. Cultureel denker Françoise Verges gelooft dat in Frankrijk de vraagstukken rondom ethiek, sociale hygiëne en veiligheid als excuus gebruikt werden om islamofobie te kweken. Ik denk aan haar woorden terwijl ik rondslenter over MUCEM’s prachtige boulevard, een catwalk voor allerlei soorten wezens. De wateren rondom het museum vormen een speelplaats voor een groep jonge Franse tieners van Afrikaanse afkomst (5e of 6e generatie), wiens menselijke kanonskogels de golven van de azuurblauwe zee in de war brengen, terwijl geamuseerde toeschouwers van het spektakel genieten. Adolescente gelukzaligheid valt op wanneer de zon laag staat en de vreugde springlevend is. Een moment wat door de zwarte Amerikaanse dichter Claudia Rankine beschreven werd als een ‘gebaar wat de atmosfeer een zwaaiende hand reikt. Tot het besef komt dat degene naar wie ik zwaai me niet langer kan zien.’

Die adolescente speelsheid is een gekoesterde momentopname in zorgelijke tijden, waarin de moslim staat voor de raciale verdeeldheid die de fysieke grens van fort Europa markeert. Het einde van Europa is het lichaam van de moslim. Het lichaam dat bevrijd moet worden van de hoofddoek en andere beperkende kledingstukken die staan voor de vreemdheid van de Islam, voor anders-zijn op Europees grondgebied. Het Franse secularisme is misschien wel de meest succesvolle vorm van toezicht op moslims in Europa.

Sinds 2004 werd de hoofddoek verbannen uit alle Franse openbare scholen en in 2011 werd gezichtsbedekkende kleding verboden. In 2016 werd de ‘boerkini’, een lichaamsbedekkend badpak wat veel moslimvrouwen in staat stelt om te zwemmen met het merendeel van hun huid bedekt, verboden verklaard. In deze context is de noodtoestand in Frankrijk slechts een officiële voortzetting en een dekmantel voor politici, politie en de staat om ongestoord moslims en zwarte mensen te kunnen censureren, zonder enige juridische repercussie.

Tegelijkertijd ben ik me er terdege van bewust dat het deze ‘selfie-waardige’ zee is die er in de afgelopen vijftien jaar voor zorgde dat de geest van Afrikaanse migranten teruggeslagen werd door #FORTEU. Om niet te spreken over de geesten die al eeuwenlang door deze wateren ronddwalen, wat laat zien dat het overleven van de dodelijke Sahara, live op facebook, niet genoeg compassie opwekt binnen #FORTEU om de kust van het denkbeeldige Beloofde Land te kunnen bereiken. In hoeverre zal barmhartigheid reiken tot in de onbekende levensbeschrijvingen van verloren migrantenlevens, of de ongenodigde gasten aanroepen die afhankelijk zijn van de goede wil van de gastheer. Europa, de gastheer, de meester van het voortreffelijke decor en haar vreugde, die niet losgezien kan worden van de realiteit van deze (on)zichtbaar gemaakte, ongewenste lichamen, die lijken op mijn zwarte moslim-moeder of op Zakia Belkiri. Die ook het slagveld vormt van bevrijding van kolonialisme en islamofobie.

Het is op dit soort momenten dat ik geloof dat barmhartigheid afhankelijk is van de ‘killjoy’. De killjoy, of in dit geval de ‘Debbie Downer’, is degene die vecht tegen de rangorde van barmhartigheid. Degene die de aangeboren natuur van liefdadigheid en compassie weigert, aangezien het de neiging heeft een boemerang effect in gang te zetten, waarbij de gave van het geven een schuld impliceert… en daarmee een problematische, oneerlijke relatie bouwt die zich niet uitbetaalt en waaruit zelden te ontsnappen valt. Deze voort durende relatie kan gezien worden naast het beleid van mediatisering en het dagelijkse gevecht van op hun ras beoordeelde levens van moslims of kleurlingen zonder papieren. En toch vraag ik me af of de rol van de Debbie Downer, de spelbreker, de status quo van barmhartigheid niet juist in de kaart speelt – door slechts de tanden te ontbloten en niet daadwerkelijk barmhartigheids kop af te bijten. ‘Onwillig zijn om er aan mee te doen is het hebben van teveel wilskracht’, verklaart de feministische geleerde Sara Ahmed, terwijl ze de spanningslaag afpelt. Wat ons terugbrengt bij mijn wens om me er kwaad over te maken, om een stap opzij te doen en nauwkeurig de onverdraaglijke opgave te onderzoeken hoe we anders over barmhartigheid kunnen nadenken. En ondertussen mijn eigen dubieuze bevoorrechte positie in Marseille opnieuw te evalueren. Ayei Kwei Armah, the Ghanese filosoof en dichter, stelt in 2000 Seasons: ‘geven en ontvangen, ontvangen en geven, alles in het leven is gepaard’. Misschien is barmhartigheid een ziekte die we niet kunnen ontlopen, en er horen andere vriendelijke kwalen bij, zoals liefdadigheid, vergevingsgezindheid en mededogen. Begrippen die vastkleven aan hen die een dagelijkse strijd uitvechten, de realiteit van het anders-zijn in #FORTEU.

Als je het hebt over Barmhartigheid & Andere Kwalen moet je ook het karakter van de Debbie Downer ontleden en gebruiken als een humoristisch middel om barmhartigheid – en haar stamboom van hedendaagse maatschappelijke aandoeningen – aan de kaak te stellen, tegen te gaan en te weigeren.

En als je Debbie Downer haar observaties zou laten uitspreken in Marseille zou ze misschien zijn vreemdheid en vertrouwdheid omarmen, maar ze zou niet door de stad kunnen zwerven zonder te struikelen over Frankrijks littekens van de koloniale oorlog tegen Algerije, die zo kenmerkend is voor de architectuur. Het zou Debbie Downer opvallen dat barmhartigheid nooit reist zonder andere kwalen. En heroverweging van dit concept binnen de begrenzing van #FORTEU zou betekenen dat ze niet uitgebreid kan dineren zonder te stikken in zijn misleidende, zichzelf bevestigende uitzonderlijkheid, veralgemenisering en historisering. Want deze ideeën over algemeenheid waren door de geschiedenis heen niet ‘inclusief’ of ‘meedogend’ ten opzichte van vrouwen, kleurlingen, migranten, anders-georiënteerden of moslims. Maar ze zou ook toegeven dat in deze stad de lelijkheid van het gekoesterde Frankrijk-aan-zee de lucht vult, maar niet de harten of de representatie van haar inwoners gijzelt. Want leven te midden van komijn, hangjongeren, Raï-muziek, koffiehuizen en straatkunst staat gelijk aan accepteren dat Noord-Afrika begint in het zuidelijkste puntje van Frankrijk.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

terug naar de blog


Delen