geschiedenis oudekerkstoren


Sinds de Napoleontische Tijd (1795) zijn kerktorens overheidsbezit vanwege hun strategische en publieke belang. Zo zijn torens een ideale uitkijkpost en bepalen de klokken al eeuwen het ritme van de stad. Ze fungeren, zoals historicus Johan Huizinga eens beschreef, ‘als waarschuwende goede geesten, die met bekende stem dan rouw, dan blijdschap, dan rust, dan onrust kondigden, dan opriepen, dan vermaanden.’ De enige overgebleven getuige uit die tijd is een klok uit de 15e eeuw, die sinds jaar en dag boven in de torenspits hangt. Dit is waarschijnlijk de alarmklok geweest.

Nadat omstreeks 1306 een stenen zaalkerk de houten kapel verving werd in 1325 ook een kerktoren opgeleverd die bijna de helft zo hoog was als de huidige. In 1510 werd deze verrijkt met luidklokken, om een halve eeuw later te worden verhoogd. Dit was onder andere nodig omdat vanwege de verhoging van het kerkgebouw aan één zijde de klokken minder goed hoorbaar waren. Daarnaast was door de verhoging van het middenschip de toren visueel in de verdrukking gekomen. De stad had behoefte aan een hoog herkenningspunt dat in de wijde omtrek zichtbaar was. In de jaren 30 van de achttiende eeuw kreeg de toren haar huidige vorm. Het huidige Vater-Müllerorgel dat uit 1742 dateert, werd in 2019 na een grondige restauratie weer in gebruik genomen met concerten van onder meer Philip Glass en Nicolas Jaar. Momenteel is het zorgvuldig ingepakt als bescherming tegen bouwstof van de torenrestauratie.

In de toren bevindt zich naast de luidklokken een carillon. In 1942 werden alle bronzen klokken door de bezetter gevorderd, maar de klokken van de Oude Kerk werden gered. In 1982 kregen zij de bijnamen Geloof, Hoop, Liefde en Vrijheid. Het carillon bestaat uit maar liefst 47 klokken, waarvan 35 Hermony klokken. De opdracht hiertoe werd in 1658 gegeven door het stadsbestuur van Amsterdam. Daarnaast werden in 1659 vier luidklokken door Francois Hermony gegoten waarvan de grootste en kleinste klok nog in de toren hangen. De grootste luidklok weegt 3700 kilogram en is daarmee de zwaarste luidklok in Amsterdam. De vier klokken vormen tezamen het akkoord do-mi-sol-do met grondtoon BB.